Nhắc đến cao khô ai cũng biết, nhưng để sản xuất ra được cao khô thì không hẳn ai cũng biết. Bài viết này giới thiệu về quy trình để sản xuất ra cao khô từ dạng nguyên liệu thô sau khi đã được sơ chế, chế biến đạt tiêu chuẩn.

Cao khô là gì?

Cao khô là dạng nguyên liệu có nguồn gốc từ thực vật, động vật khoáng vật được chiết tách và sấy khô thành dạng khối hoặc nghiền mịn thành bột. Thường có mùi thơm đặc chưng, dễ hút ẩm và độ ẩm cho phép tối đa dưới 5%

Cao khô Huyết giác
Cao khô Huyết giác

Quy trình sản xuất cao khô

Quy trình sản xuất cao khô gồm 3 công đoạn chính đó là chiết tách, cô đặc, sấy khô

Công đoạn chiết tách

Mục đích nhằm để rút và tách các hoạt chất cần thiết trong nguyên liệu

Dung môi chiết tuỳ thuộc vào hoạt chất cần chiết tách và nhu cầu sử dụng. Dung môi hay thường dùng là nước đạt tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm

Ngoài dung môi nước ra thì còn có dung môi khác như ether, ethanol, acid, baso

Thiết bị chiết gồm các nồi chiết với các công nghệ khác nhau như chiết suất tuần hoàn, chiết xuất áp suất giảm, chiết xuất sóng siêu âm, chiết xuất siêu tới hạn…. Hình thức gia nhiệt phổ biến là điện gia nhiệt và hơi quá nhiệt

Lượng dung môi cho vào thiết bị chiết thường gấp 6-8 lần dược liệu hoặc ngập mặt dược liệu từ 2-3 cm

Thời gian chiết suất và số lần chiết  để đảm bảo hoạt chất được rút kiệt tối đa. Thông thường dược liệu của, quả thì thời gian chiết là 3 giờ chiết từ 2-3 lần. Dược liệu là lá cành thì thời gian chiết là 1.5- 2 giờ chiết 2-3 lần

Nồi chiết xuất
Nồi chiết xuất

Công đoạn cô đặc

Cao lỏng sau khi chiết được rút ra và chuyển qua thiết bị cô đặc. Cao được cô đặc lại theo nguyên tắc làm bay hơi lượng nước có trong cao để thể chất cao đậm đặc lại

Tuỳ theo mục đích sử dụng mà ta có thể cô cao tới các hàm ẩm khác nhau. Cao tỷ trọng 1:1, cao hàm ẩm 30%, Cao hàm ẩm dưới 25%

Thiết bị cô cao gồm:

Nồi cô hở

  • Ưu điểm: có thể cô được tất cả các nguyên liệu, thích hợp với những nguyên liệu bền với nhiệt và dễ tạo bọt
  • Nhược điêm: thời gian cô lâu, nhiệt độ cô cao, dẫn tới cao dễ bị biến đổi màu sắc, mùi vị, giảm hoạt tính thậm chí có thể cháy, cặn nhiều
Cô hở cánh khuấy
Cô hở cánh khuấy

Nồi cô cánh khuấy chân không áp suất giảm

  • Ưu điểm:  cô nhanh, nhiệt độ sôi thấp do làm việc trong môi trường áp suất thấp. Cao có thể chất đẹp, giữ được màu sắc mùi vị dược liệu. Thích hợp làm các sản phẩm cao đặc, mềm có hàm ẩm từ 15-30%
  • Nhược điểm: chỉ cô đến thể chất cao đặc có hàm ẩm nhất định, cô lâu cao sẽ bị cháy, hư hao khá nhiều do cao bám dính thành nồi cô. Không phù hợp để sản xuất cao khô

Nồi cô tuần hoàn chân không đơn

  • Ưu điểm: Cô nhanh, thời gian tiếp xúc với dung môi ngắn, nhiệt độ cô thấp chỉ từ 70-75 độ C áp suất làm việc từ -0.04MPa đến -0.08 MPa cho nên cao thu được có được mùi thơm, màu sắc của dược liệu, giữ nguyên được hoạt chất chiết. Thích hợp làm các sản phẩm dạng cao lỏng và là công đoạn chuyển tiếp để đến máy sấy cao khô dạng phun sương
  • Nhược điểm: Không cô đến thể chất cao đặc được, chỉ cô đến thể chất cao lỏng tỷ trọng từ 1.1 đến 1.2.
Cô tuần hoàn chân không đơn
Cô tuần hoàn chân không đơn

Nồi cô tuần hoàn chân không kép

Ưu điểm và nhược điểm giống nồi cô đơn ngoài ra nó còn ưu điểm vượt trội hơn nồi cô đơn là tiết kiệm nhiên liệu cô và tốc độ cô nhanh hơn nồi cô đơn một chút.

Nồi cô tuần hoàn chân không dạng kép
Nồi cô tuần hoàn chân không dạng kép

Công đoạn sấy cao khô

Cao sau khi đã cô đến thể chất quy định của từng thiêt bị cô sẽ được sấy khô trên các thiết bị khác nhau tuỳ theo nhu cầu

Các thiết bị sấy khô cao gồm

Sấy tĩnh- sấy cao khô

Nguyên liệu đưa vào sấy tĩnh là cao đặc có hàm ẩm từ 15-30% để sấy khô nguyên liệu đến hàm ẩm dưới 5%. Cao đặc được dàn đều trên các khay sấy, cao được dàn mỏng trên khay và được lót khay bằng lớp PE để chống dính khay. Nhiệt độ cài đặt sấy từ 60-75 độ C. Hình thức gia nhiệt bằng điện hoặc bằng hơi quá nhiệt

  • Ưu điểm:  Giá thành rẻ, tiết kiệm chi phí
  • Nhược điểm: thời gian sấy lâu từ 15-20 ngày/ mẻ tuỳ từng nguyên liệu sấy, cao dễ bị cháy do tiếp xúc nhiệt trong thời gian dài, cao thu được thành từng tảng, miếng phải đạp nhỏ hoặc nghiền mịn. Cao thường có màu tối, cắn nhiều, tro nhiều
Sấy tĩnh
Sấy tĩnh

Sấy chân không- sấy cao khô

Nguyên liệu đưa vào sấy chân không là cao đặc có hàm ẩm từ 15-30% để sấy khô nguyên liệu đến hàm ẩm dưới 5%. Cao đặc được dàn đều trên các khay sấy, cao được dàn mỏng trên khay và được lót khay bằng lớp PE để chống dính khay. Nhiệt độ cài đặt sấy từ 60-75 độ C. Hình thức gia nhiệt bằng điện hoặc bằng hơi quá nhiệt.

  • Ưu điểm:  Giá thành rẻ, tiết kiệm chi phí, thời gian sấy nhanh hơn sấy tĩnh và nhiệt độ sấy cũng thấp hơn sấy tĩnh do làm việc trong môi trường chân không.
  • Nhược điểm: thời gian sấy lâu từ 3-5 ngày/ mẻ tuỳ từng nguyên liệu sấy, cao dễ bị cháy do tiếp xúc nhiệt trong thời gian dài, cao thu được thành từng tảng, miếng phải đạp nhỏ hoặc nghiền mịn. Cao thường có màu tối, cắn nhiều, tro nhiều
Sấy chân không
Sấy chân không

Sấy viba- sấy cao khô

Nguyên liệu đưa vào sấy viba là cao đặc có hàm ẩm từ 15-30% để sấy khô nguyên liệu đến hàm ẩm dưới 5%. Cao đặc được dàn đều trên các khay sấy, cao được dàn mỏng trên khay và được lót khay bằng lớp PE để chống dính khay. Nhiệt độ cài đặt sấy từ 60-75 độ C. Hình thức gia nhiệt bằng điện

  • Ưu điểm:  Giá thành rẻ, tiết kiệm chi phí, thời gian sấy nhanh hơn sấy chân không và sấy tĩnh
  • Nhược điểm: thời gian sấy lâu từ 4-6 giờ/ mẻ tuỳ từng nguyên liệu sấy, cao dễ bị cháy do tiếp xúc nhiệt trong thời gian dài, cao thu được thành từng tảng, miếng phải đạp nhỏ hoặc nghiền mịn. Cao thường có màu tối, cắn nhiều, tro nhiều
Sấy cao khô bằng lò sấy vi sóng
Sấy cao khô bằng lò sấy vi sóng

Sấy tầng sôi- sấy cao khô

Nguyên liệu để đưa vào sấy tầng sôi là cao lỏng có tỷ trọng 1.1 đến 1.2 . Sau khi cho vào máy sấy tầng sôi 1 lượng tá dược nhất định thì tiến hành sấy dưới dạng vừa sấy vừa phun cao lỏng vào khối bột trong máy thông qua hệ thống súng phun. Nhiệt độ sấy cài đặt từ 70-75 độ C. Sấy đến khi phun hết dịch cao lỏng và kiểm khối bột có hàm ẩm dưới 5%. Cốm bột lấy ra  sửa lại hạt và nghiền lại để có thể chất  đồng đều

  • Ưu điểm. Cao thu được có mùi thơm, màu sắc đẹp, kích thước hạt đồng đều
  • Nhược điểm: Cao thu được có tỷ lệ tá dược độn nhiều từ 50-80% tuỳ nguyên liệu, thời gian sản xuất lâu từ 6-8 giờ
Sấy tầng sôi
Sấy tầng sôi- sản xuất cao khô

Sấy ly tâm tốc độ cao (máy phun sương)

Nguyên liệu để đưa  vào sấy phun sương có tỷ trọng 1.08 đến 1.15. Nguyên liệu được đưa vào thiết bị sấy dưới dạng phun sương, kích thước các hạt sương rất nhỏ thông qua động cơ Becphun tốc độ từ 18000 đến 24000 vòng/ phút. Các hạt sương nhỏ gặp nhiệt độ thì ngưng tụ chất rắn lại, hơi nước nhanh chóng được chuyển ra ngoài qua hệ thống phân phối gió. Thời gian tiếp xúc nhiệt của cao lỏng chỉ 3 giây là đã chuyển sang dạng rắn nên cao thu được rất là thơm, mùi  thơm đặc trưng của cao khô, màu sắc cao sáng, giữ nguyên được các hoạt chất chiết được

  • Ưu điểm: Thời gian sấy nhanh, tiết kiệm chi phí sản xuất, năng suất sản xuất lớn. Chất lượng cao ổn định, màu sắc, mùi vị, hoạt chất không bị biến đổi
  • Nhược điểm: Không thích hợp với các nguyên liệu chứa nhiều đường, chất nhầy, nhựa
Sấy phun sương ly tâm - sấy phun cao khô
Sấy phun sương ly tâm – sấy phun cao khô

Máy sấy thăng hoa sản xuất cao khô

Nguyên liệu đưa vào sấy dưới dạng cao lỏng , cao đặc.  Cao được dàn đều trên khay sau cho cho vào tủ sấy. Nhiệt độ sấy thay đổi linh hoạt tuỳ theo nguyên liệu -60 độ C đến -80 độ C

  • Ưu điểm: giữ nguyên trạng được tính chất của nguyên liệu, đặc biệt là màu sắc nguyên liệu không thay đổi, nguyên liệu sau khi sấy thăng hoa có thể bảo quản trong thời gian dài
  • Nhược điểm: giá thành thiết bị đắt, vận hành tốn nhiều điện
Sấy đông khô sản xuất cao khô
Sấy đông khô

Nên chọn công nghệ sản xuất cao khô nào

Hiện nay để sản xuất ra cao khô có rất nhiều công nghệ kể trên

Để sản xuất ra cao khô có chất lượng tốt chúng ta cần phải lựa chọn thật chính xác

  • Thiết bị sản xuất đại
  • Quy trình chiết xuất tối ưu
  • Chuyên gia tư vấn chính xác

Công nghệ sản xuât cao khô tìm ở đâu?

Với đội ngũ dày dặn kinh nghiệm đã từng tham gia hoạt động sản xuất, chiết xuất trên công nghệ hiện đại Mevina tự tin sẽ đưa đến những giải pháp tối ưu nhất để quý khách hàng có được chất lượng cao khô tốt nhất thị trường với chi phi tối ưu, giá thành cạnh tranh nhất.